Wyrok WSA w Łodzi  I SA/Łd 1064/10 z 04.01.2011 – prawomocny

 Stan faktyczny:

W celu zabezpieczenia zobowiązań wobec banku, udziałowiec Spółki, spółka z kapitałem duńskim posiadająca 100% udziałów w kapitale zakładowym Spółki, udzielił gwarancji do wysokości kredytu oraz limitu w ramach linii kredytowej uzyskanej przez Spółkę. Omawiane poręczenia zostały Spółce udzielone poprzez objęcie jej zobowiązań wobec banku gwarancją korporacyjną wystawioną przez udziałowca dla Banku tzw. „letter of guarantee”.

 Rozstrzygnięcie Ministra Finansów i wojewódzkiego sądu administracyjnego:

„ (…)uznać należy, że skarżąca spółka uzyskuje konkretną korzyść, wymierną ekonomicznie, polegającą na zabezpieczeniu przez inny podmiot udzielonego Spółce kredytu bankowego. Korzyść tę Spółka uzyskuje bezpłatnie, bowiem nie musi w jakikolwiek sposób wynagrodzić gwaranta. Niewątpliwie podatnik uzyskał określoną wyżej korzyść już w chwili udzielenia gwarancji przez ww. Spółkę – udziałowca Spółki skarżącej. Udzielenie gwarancji (zabezpieczenia kredytu) umożliwiło podatnikowi otrzymanie kredytu. Na tym właśnie polega korzyść podatnika. Ma ona wymiar ekonomiczny, bowiem związana jest z ryzykiem finansowym podmiotu udzielającego gwarancji. Podmiot ten musi bowiem liczyć się z ewentualną koniecznością zapłaty w przyszłości długu kredytobiorcy. Ryzyko takie daje się oszacować i wycenić. Ma ono swoją wartość na rynku finansowym, a podmioty zajmujące się profesjonalnie udzielaniem gwarancji (banki) wyceniają swoje usługi w tym zakresie.

W konsekwencji, spełnione zostają przesłanki uznania przedmiotowych poręczeń lub gwarancji za nieodpłatne świadczenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – po stronie Spółki powstał przychód podatkowy z tytułu nieodpłatnych świadczeń, którego wartość można ustalić na podstawie art. 12 ust. 6 ww. ustawy.

W tym miejscu podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...] r. sygn. AK t[...], wyraził pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że nie ma istotnego znaczenia dla opodatkowania nieodpłatnego świadczenia okoliczność, że w przypadku poręczenia nie postanowiono o wynagrodzeniu za tę czynność, skoro ustawa podatkowa w art. 12 ust. 6 pkt 1 przewiduje sposób określenia wysokości nieodpłatnego świadczenia.”

Wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 1052/10 z 12.01.2011

 Stan faktyczny:

W 2001 r. wszyscy trzej wspólnicy Spółki udzielili jej pożyczki po 2 150 000 zł każdy (łącznie kwotę 6 450 000 złotych). Była to tzw. „cienka kapitalizacja”, gdyż kapitał zakładowy spółki wynosił 50 000 zł, a każdy ze wspólników-pożyczkodawców posiadał co najmniej 25% głosów na zgromadzeniu wspólników. Kwota podstawowa pożyczki została spłacona w okresie od 2001 do 2009 roku, a do spłaty pozostały odsetki od pożyczki w skapitalizowanej wysokości 1 545 312, 43 zł dla każdego ze wspólników, tj. łącznie 4 635 937, 29 zł.

Rozstrzygnięcie wojewódzkiego sądu administracyjnego:

„W niniejszej sprawie przedmiotem sporu była wykładnia 16 ust. ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którego redakcja jest – na gruncie literalnym – jednoznaczna. Rację ma Minister Finansów, że w pierwszej części tego przepisu zobowiązuje on do uwzględniania momentu udzielenia pożyczki przez udziałowca (akcjonariusza). Jednakże w drugiej, końcowej części przepis ten nakazuje badać poziom zadłużenia spółki na dzień zapłaty odsetek, przy czym chodzi o zadłużenie wobec podmiotu powiązanego (kwalifikowanego). Zatem dla wystąpienia konsekwencji podatkowych, jakie wiążą się z omawianym przepisem (brak możliwości zaliczenia w poczet kosztów podatkowych odsetek od pożyczek), niezbędne jest wystąpienie tych dwóch okoliczności faktycznych we właściwym czasie – najpierw zaistnienie po stronie pożyczkodawcy statusu podmiotu kwalifikowanego w dacie udzielenia pożyczki, a następnie odpowiedni poziom zadłużenia spółki wobec takiego pożyczkodawcy w dacie zapłaty odsetek. Z punktu widzenia logicznego te dwa elementy tworzą więc nierozerwalną koniunkcję. Jeśli z jakichkolwiek względów, np. wskutek zbycia wierzytelności w postaci odsetek na rzecz osoby trzeciej, zabraknie tego drugiego elementu na dzień zapłaty odsetek, art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy nie znajdzie zastosowania.

(…)co prawda w art. 16 ust. 1 pkt 60 ab initio Ustawodawca odwołuje się (przez użycie wyrazów „…udzielonych spółce przez…”) do dnia zawarcia umowy, ale tylko pozornie wiąże z tą datą obowiązek ustalania przesłanek wyłączenia odsetek z kosztów uzyskania przychodu. W dalszej części tego przepisu Ustawodawca expressis verbis odwołuje się bowiem do dnia wypłaty odsetek (zasada kasowa) jako daty, z którą łączyć należy ustalenie, czy wartość zadłużenia spółki wobec podmiotu kwalifikowanego rzeczywiście osiągnie trzykrotność kapitału zakładowego spółki. Zamiana wierzyciela (wstąpienie podmiotu kwalifikowanego w miejsce niepowiązanego bądź odwrotnie) powoduje, że udzielającym pożyczki w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy nie jest podmiot powiązany, albo poziom zadłużenia spółki wobec udziałowca kwalifikowanego na dzień zapłaty odsetek nie przekracza trzykrotności kapitału zakładowego.”

Wyrok WSA w Gliwicach I SA/Gl 648/10 z 09.11.2010 r.

Rozstrzygnięcie wojewódzkiego sądu administracyjnego:

Reprezentacją, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 28 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.) są niestanowiące reklamy każde działania podatnika – przedsiębiorcy, mające na celu budowanie pozytywnego wizerunku i prestiżu firmy, podejmowane w szczególności w kontaktach oficjalnych i handlowych z kontrahentami lub potencjalnymi kontrahentami. Skoro ustawodawca w powołanym przepisie do kosztów reprezentacji zaliczył koszty usług gastronomicznych, zakupu żywności oraz napojów, w tym alkoholowych, to wydatki poniesione na wymienione cele, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodów, niezależnie od tego czy zakupione usługi (produkty) miały charakter wystawny (okazały), czy też nie. Słownikowym ujęciom pewnych pojęć, które nie doczekały się definicji legalnej, nie można nadawać walorów normatywnych. (…) Podkreślić należy, że wskazywane przez Spółkę wystawność i okazałość są cechami reprezentacji, ale nie są to jedyne cechy kwalifikujące określony wydatek do kosztów reprezentacji. Oznacza to, że ich wystąpienie nie jest konieczne, aby tak właśnie konkretny wydatek zakwalifikować. Zdaniem Sądu, wydatki na spotkania biznesowe w restauracjach, a dokładnie na spożywane tam posiłki i napoje, jako skierowane do klientów i kontrahentów (potencjalnych klientów i kontrahentów), stanowią koszty reprezentacji, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 28 updop. Służą bowiem stworzeniu odpowiedniego wizerunku gospodarza jako podmiotu gościnnego, dbającego o uczestników spotkania, stosującego się do przyjętych zwyczajów, szanującego te zwyczaje. Innymi słowy, wydatki takie mają się przyczynić do pozytywnego względem Spółki nastawienia kontrahentów i klientów.